Acceptatie als begin van het helingsproces.

Auteur: Nora Asrami 15 mei 2020

Covid-19 is een traumatische gebeurtenis voor velen. In zowel sociale als economische zin. Verlies en ziekte van dierbaren, huidhonger, gemis van het gewone leven dat nu al maanden uit onze handen is weggerukt, de grote druk op vitale functies zoals de zorg, werkloosheid in verschillende sectoren zoals de horeca, een economische crisis waar we met zijn allen op afstevenen…Het is ons boven het hoofd uitgegroeid. En daar staan we niet alleen in, vrijwel de hele wereld overkomt dit. 

Grote destructieve krachten die de mens de pet te boven gaan zijn niet nieuw. Oorlogen, economische crisissen en natuurrampen zoals bosbranden en aardbevingen zijn van alle tijden en plaatsen. Leed is de mens niet vreemd. Een grote kracht die machteloosheid brengt hoeft niet alleen op grote schaal ervaren te worden. Ook op kleine, individuele schaal kan dit ervaren worden in de vorm van rouw om een dierbare, depressie en burn-out. Dit maakt het ervaren leed echter niet minder groot.

Vlak voor het uitbreken van Covid-19 begon ik aan mijn herstel van een lange periode van depressie en burn-out. Door verschillende redenen raakte ik mentaal verlamd. Langzaam was ik de grip kwijtgeraakt en verdronk ik steeds dieper in een grote donkere oceaan. Om een lang verhaal kort te maken: ik kon pas aan mijn herstel beginnen nadat ik dat grote, verstikkende gevoel van onmacht en de angst de grip te verliezen geaccepteerd had. En die acceptatie kwam dankzij de voor mij werkende combinatie van religieuze (islamitische) coping en cognitieve gedragstherapie. 

Ik was al een paar maanden bezig om aan mijn herstel te werken, toen we met zijn allen in de intelligente lockdown gingen. En eerlijk, ik had er geen moeite mee. Ik had al lang kunnen oefenen met thuis zitten, niet de dingen te kunnen doen die ik altijd had gedaan en me hierdoor zwaar nutteloos te voelen. Vrienden veel minder te zien en wanneer ik ze wel zag een innerlijke afstand te voelen. En dat laatste was voor mij heftiger dan de fysieke afstand die nu van ons gevraagd wordt. 

Gek of niet, al gauw tijdens de eerste weken van de lockdown begon ik de periode van mijn depressie en burn-out als een zegen te ervaren. Dankte ik Allah, God hoe ik uit die periode ben gekomen. Ik heb geleerd van dag tot dag te leven en ik besef des te meer dat ik niet alles in eigen hand heb. Het leven is niet volledig maakbaar, op veel hebben we geen vat. Ik realiseerde me ook dat ik dit pas nu, ná de donkere periode die ik doorleefd heb, kan denken en voelen. Tijdens de donkere periode wilde ik het wel geloven en voelen, maar ik kon het gewoonweg niet. Ik bad tot God om mij zo snel mogelijk in te laten zien waarom dit mij moest overkomen, zodat ik zo snel mogelijk mijn lessen kon trekken en het achter me kon laten. Maar zo werkte het niet. 

In die tijd zag ik de film Cast Away met Tom Hanks. Als hoofdrolspeler Chuck Noland spoelt hij na een vliegtuigramp aan op een onbewoond eiland. Hij brengt jarenlang alleen door op het eiland, slechts in het gezelschap van een honkbalhandschoen waar hij een gezicht op tekent om tegen te kunnen praten. Hij wordt door de bemanning van een schip gered nadat hij de zee was opgegaan op een zelfgebouwde vlot van een metalen plaat. Een zin van Chuck na zijn redding is me bijgebleven: ‘Blijf ademen, want wie weet wat het getij zal brengen’. 

Het blijven ademen, het doorgaan, het geloven dat er betere tijden aankomen, hoe moeilijk dat ook te geloven is: dat was de eerste stap naar herstel. Dit was tevens voor mij het stukje religieuze coping. Allah haalde niet direct het leed bij me weg, maar ik had hoop, geloof, dat Hij dat uiteindelijk wel zou doen op de ondoorgrondelijke wijze die alleen God kan hebben. Ik begon toen ook te visualiseren hoe het zou zijn als het beter met me zou gaan. Dat gaf me kracht en ik begon langzaam aan naar de betere tijden toe te leven.

We lezen ‘Waarlijk, door het aanroepen van Allah vinden harten rust’ in Koran-hoofdstuk Ra’d, vers 28-29. Dit vers heeft in mijn herstelperiode weer zeggingskracht. Het weerspiegelt ook het islamitische Godsbeeld: leed hoort bij het leven, leed hoort bij de mens, en juist uit geloof in Allah kan troost en kracht geput worden. God is zelf vrij van geweld en leed, als Barmhartige en Genadevolle (waar vrijwel elk Koranvers mee begint) is Hij het tegenovergestelde van wat er in de wereld en de mens te vinden is aan geweld en leed. 

Zelfs als iemand niet in een transcendente macht gelooft, is het -uiteraard indien mogelijk- waardevol om het leed van het leven te accepteren. De atheïstische Friedrich Nietzsche stelde: ‘We hebben geen andere keuze dan de wereld te beamen zoals zij is, inclusief alle leed.’

Echter, een belangrijke les voor mij is dat ik het leed pas kon accepteren, nadat ik het had doorleefd. In het diepste van de grote donkere oceaan was er geen vezel in mijn lijf dat kon accepteren wat het overkwam. En ik geloof dat dit ook het geval is met de crisis die ons nu overkomt. Er zijn mensen die het kunnen accepteren en die er het beste van proberen te maken, maar er zijn ook vele mensen die dat niet kunnen. Omdat het leed te groot is. Het werkt niet om tegen deze mensen te zeggen: ‘Je moet hoop houden, je moet sterk zijn en doorgaan’. Het helpt wel als iemand zegt: ‘Je leed mag er zijn, deel het met me als je dat kunt’. Dat is de allereerste stap van acceptatie en daarmee van herstel. 

In het herstel vond ik mijn veerkracht terug. En ik geloof dat God het al die tijd dat ik verdronk wist: ik zou gered worden. Hij was er en zag me. Hij is Barmhartig en Genadevol. Ik geloof het.

Door Nora Asrami, programmamaker bij NEWConnective

*Deze blog is geschreven naar aanleiding van het komende event Levenskunst van NEWConnective op 13 en 14 juni aanstaande. In dit event wordt ingezoomd op het thema Levenskunst zoals Wilhelm Schmid deze benadert: ‘Levenskunst is de mogelijkheid en inspanning om het leven op een reflectieve wijze te leiden en het leven niet onbewust en gewoonweg voorbij te laten gaan.’