Duurzaamheid vanuit een Islamitisch perspectief

duurzaamheid vanuit Islamitisch perspectief
6 september 2019

Voor ons evenement over Duurzaamheid, schrijven al onze teamleden een opiniestuk vanuit hun eigen levensbeschouwing over dit onderwerp. In deze blog reflecteert Nora over hoe duurzaam zij zelf leeft en wat haar inspiratie vanuit de Islam is.

Een aantal weken geleden las ik een alarmerend bericht op social media over de productie van elektrische auto’s. Bijna elke grote fabrikant die elektrische auto’s produceert, haalt zijn kobalt (nodig voor de lithiumbatterijen waar de auto’s op rijden) uit de kobaltmijnen van Congo.

Congo is met 60% van de wereldwijde reserves de grootste kobaltleverancier in de wereld. Een smartphone-batterij gebruikt ongeveer 10 gram geraffineerde kobalt in tegenstelling tot een elektrische auto die 15kg nodig heeft. Met de toename van de productie van de elektrische auto’s is de vraag naar kobalt dus flink toegenomen. Om die reden zijn er nu duizenden, wellicht honderdduizenden, kind-mijnwerkers aan het werk in de kobaltmijnen. Met alle gevolgen van dien: niet alleen worden de kinderen het recht ontnomen om kind te zijn, ze lopen door de giftige stof kans op verschillende huidziekten, zichtproblemen en longaandoeningen. 

In hoeverre zijn duurzaamheidsinitiatieven écht duurzaam?

Verschrikkelijk nieuws. Het kwam hard aan. Om mij heen zijn velen bezig met het thema wat goed is voor mens, dier en milieu, maar in hoeverre zijn duurzaamheidsinitiatieven écht duurzaam? Het voorbeeld van elektrische auto’s én smartphones geeft exact aan dat wat in onze eigen context duurzaamheid betekent, in een andere context juist de ondergang van zowel mens als natuur is. Hoe bewust zijn we ons hiervan? Hoeveel initiatieven van duurzaamheid kennen we eigenlijk die écht duurzaam zijn voor de hele wereld? 

Ook ik heb een smartphone, hou van shoppen (al heb ik kasten en koffers vol kleren), vlieg af en toe naar een ver land en gooi kliekjes makkelijk in de prullenbak.

Na het bericht van hierboven en alle berichten over overstromingen en bosbranden van de afgelopen tijd, nam ik me voor eens echt serieus na te denken over wat eigenlijk mijn persoonlijke aandeel is als het gaat om duurzaam leven. Ook ik heb een smartphone, hou van shoppen (al heb ik kasten en koffers vol kleren), vlieg af en toe naar een ver land en gooi kliekjes makkelijk in de prullenbak. Kortom, ik ben echt een kind van de consumptiemaatschappij: het moet altijd meer. En daar ben ik niet trots op. 

Mijn ouders gaven mij vanuit huis het tegenovergestelde mee. Zij leerden mij vanuit het islamitische geloof dat we als mensen respect dienen te hebben voor alles wat God geschapen heeft en dat verkwisting uit den boze is. Zo werd eten nooit verspild. Wanneer mijn ouders gasten ontvingen was er veel eten op tafel, want gasten zijn voor hen koning. Hoewel er altijd veel overbleef, werd er nooit wat weggegooid, want de volgende dag werd alles netjes opgewarmd of met de buren gedeeld. Ook de verspilling van water was uit den boze (als je te lang onder de douche stond, had je trammelant) en kleding werd van kind op kind doorgegeven. 

Rentmeesterschap

Toen ik islam ging studeren kwam ik achter het islamitische principe van rentmeesterschap. De mens wordt als dienaar van God geacht verantwoordelijk om te gaan met mens, dier en natuur. Verschillende teksten in de islamitische bronnen vragen de mens goed te zijn voor de wereld om hem heen. Ik ontdekte teksten die ik als oorsprong van de boodschap van mijn ouders over het tegengaan van verkwisting en het belang van delen kon lezen:

Hij (God) is het die tuinen doet ontstaan – zowel gecultiveerde als wilde tuinen – en de dadelpalm en velden waarop gewassen en allerlei soorten producten groeien; de olijfboom en de granaatappel… Eet de vruchten ervan, als zij vrucht dragen en geef aan de armen hun deel op de dag van de oogst, en verkwist niet… Voorwaar, God houdt niet van de verkwisters (Koran 6:141). 

De samenlevingen van de eerste moslims waren zeer nauw met de natuur verweven. We kunnen de islam als een afspiegeling van de agrarische herdersamenlevingen uit de ontstaanstijd beschouwen. Veel uitspraken van Profeet Mohammed bepleiten een rechtvaardige ecologie, met andere woorden ‘eerlijk en zonder verspilling omgaan met natuurlijke hulpbronnen. 

De islam inspireert mij om met verwondering naar de natuur te kijken: ik hou van wandelingen door het bos, kan enorm genieten van een mooie gekleurde lucht in de avondschemering en de zilte lucht van de zee. Als ik echter stilsta bij hoe ik als verantwoordelijke rentmeester op aarde mijn taak vervul, dan is dat bar weinig. Boos worden op of verdrietig worden van nare berichten over uitbuiting van mens, natuur en dier is uiteraard niet genoeg. Er is veel wat ik zou kunnen doen: de auto zoveel mogelijk laten staan (en met de trein gaan), mijn kleren dragen tot ze op zijn, minder kliekjes in de prullenbak gooien en meer delen enzovoort. 

Duurzaam Reflecteren

In de maand Ramadan gaat het me makkelijker af om bewust te leven en niet door haast en stress te vervallen in slechte gewoontes: ik nuttig dan vooral sober eten, shop niet of nauwelijks en doneer meer aan goede doelen. Het vasten brengt me rust in hoofd en lijf en laat me stil staan bij dat wat echt belangrijk is. Om mezelf op weg te helpen richting een duurzamer leven wil ik een challenge met mezelf aan gaan. Mijn voornemen is om vanaf nu elke week een dag te vasten en dan te reflecteren op wat ik beter kan doen en wat ik in het kader van duurzaam leven op kan geven om minder consumptie-mens en meer verantwoordelijk mens te zijn. Ik schrijf dit in deze blog zodat ik anderen als getuigen van mijn voornemen heb.

En wie schrijft, die blijft.

Zie http://www.michielbussink.nl/artikelen.php?id=1&aid=60

duurzaam
Lees ook:
Hoe duurzaam ben jij?
van Collega Niki.

Gemaakt door: Nora Asrami
Nora werkt sinds eind 2015 bij NEWConnective als programmamaker (en islamologe). Zij studeerde Arabische Talen en Culturen aan de Universiteit Utrecht, volgde een master Islam in de Moderne Wereld aan de UU en UvA, en Internationale Betrekkingen (UU). Voorheen werkte ze als bureaumedewerker bij Islam en Burgerschap, was ze bureaucoördinator bij Contactorgaan Moslims en Overheid en onderzoeker en projectcoördinator bij het Dominicaans Studiecentrum voor Theologie en Samenleving. In en buiten haar werk om is ze betrokken (geweest) bij verschillende projecten rondom interlevensbeschouwelijke dialoog en jongeren- en vrouwenemancipatie.

Wat is jouw levensfilosofie?
"Vanuit huis heb ik de islam meegekregen als mijn grond en het kader van waaruit ik de wereld inkijk en leer met anderen samen te leven. Nieuwsgierig naar mijn islamitische wortelen ben ik Arabisch en islam gaan studeren. Dit groeide uit tot een rode draad door mijn gehele loopbaan; mijn geloof inspireert mij om de verbinding te zoeken tussen dat wat voor mij 'eigen' is, mijn islamitische en Marokkaanse-Nederlandse wortelen, en de diverse wereld om mij heen. Verschillende islamitische bronnen inspireren mij hierin, zoals de Korantekst (49:13) 'O mensheid, Wij hebben jullie geschapen uit een man en een vrouw en Wij hebben jullie tot volken en stammen gemaakt, opdat jullie elkaar leren kennen.’ en een uitspraak van Profeet Mohammed: ‘De gelovige is als een dadelboom; zijn wortelen stevig geankerd in de grond, zoete vruchten afgevend aan zijn omgeving en zijn kruin reikend naar de hemel.’ Ik lees hierin zowel een oproep om in een wereld van diversiteit ‘de ander’ te ontmoeten en te leren kennen als dat het islamitisch geloof onlosmakelijk verbonden is met maatschappelijke betrokkenheid. Zowel als moslim en als islamoloog ben ik geïnteresseerd in de ontwikkelingen rondom islam en moslims in Nederland en heb ik een groot hart voor verbinding zoeken en maken tussen mensen van verschillende achtergronden. Dit inspireert mij ook in mijn werk als programmamaker bij NEWConnective: ontmoetingen tussen studenten van verschillende levensbeschouwingen organiseren om op zoek te gaan naar verbinding, met oog voor ieders eigenheid. In de ontmoeting met de ander leer je niet alleen de ander te kennen, maar ook jezelf.

Wat is het wijste dat je tot nu toe hebt geleerd?
‘No man is an island, entire of itself.’ (John Donne)